De machinist en stoker

De machinist en de stoker waren vroeger een onmisbare schakel om de stoomlocomotief te besturen en te onderhouden.
De bemanning van de stoomlocomotief bestond uit twee mensen, namelijk de machinist, die in Duitsland (ook bij de hedendaagse diesel- en elektrische tractie) wordt aangesproken met 'Lokfuhrer' en de stoker.
     
In sommige landen, bijvoorbeeld Rusland, worden ze door een derde bemanningslid, de 'machinisthelper' bijgestaan.
De machinist bedient de locomotief en is verantwoordelijk voor de machine en de ritten die daar mee gereden worden.
De stoker zorgt ervoor, door de aanvoer van kolen en water, dat de stoomdruk steeds voldoende is.
De stoker heeft niet direct invloed op de beweging van de locomotief, al kan hij de locomotief wel tot stilstand laten komen als hij zijn werk slecht doet.
Is de stoker nog een beginner, dan zal de machinist toezicht op hem houden, loopt hij al wat langer mee, dan zal hij af en toe op de plaats van de lokfuhrer plaats mogen nemen, hij is immers ook leerling-machinist en het is de bedoeling dat hij doorstroomt, een opleiding die wel tot zes jaar kon duren.
Verder zorgt de stoker voor hand-en-spandiensten, zoals het bijvullen van kolen en water, het omleggen van wissels, het draaien van de draaischijf en zorgt hij ervoor dat er klein onderhoud aan de locomotief gepleegd wordt.
De stoker begint vaak al de dag voor dat de trein vertrekt met het opstoken van de locomotief.
Dit om de ketel langzaam warm te laten worden om onnodige materiaalspanningen te voorkomen.
Zodra de ketel druk begint op te bouwen word er gestopt met het opstoken.
Op de dag dat de trein vertrekt is de stoker vaak al vroeg aanwezig om de locomotief weer verder op te stoken.
Samen met de machinist wordt nu de locomotief helemaal nagekeken, gesmeerd en klaar gemaakt voor de volgende rit.
Tijdens de rit zorgt de stoker ervoor dat de ketel voldoende op spanning blijft om te kunnen rijden.
Door de komst van diesel en elektrisch materieel werd de stoker overbodig en kon de machinist in een net uniform de loc besturen, het werk was lang niet zo smerig en intensief als op de stoomlocomotief.
Omdat diesel en elektrische locomotieven grotere afstanden konden rijden en er dus steeds ander personeel op de loc reed, had het personeel steeds minder binding met hun loc.
Ook het dagelijks onderhoud verviel grotendeels.