Een baanwachter of overwegwachter was een persoon die vroeger in een zogenaamde baanwachterswoning vlak naast een spoorwegovergang woonde.
Hij of zij bediende de spoorbomen als er een trein in aantocht was.
Vaak woonde de baanwachter met zijn gezin in zo'n huisje. Overdag bediende de vrouw de overweg en 's nachts deed de man het werk.
Aan het begin van de vorige eeuw ging dat nog visueel, later ging dat met andere hulpmiddelen zoals elektrotechniek en contacten, zodat de baanwachter gewaarschuwd werd als de trein naderde.
Op zich was het wel een verantwoordelijke baan, want op het moment dat de trein naderde moest alles waar de baanwachter mee bezig was wijken voor zijn dienst.
De treindiensten van toen waren over het algemeen nog niet zo frequent als nu en had de baanwachter ook tijd om in zijn groentetuintje wat vaak naast het baanvak lag te werken.
Voor de spoorwegmaatschappijen was het personeel een flinke kostenpost, en vaak kreeg de baanwachter zijn huis in bruikleen en als tegenprestatie moest deze dan tegen een verlaagd
tarief zijn diensten doen.
Een baanwachter werd later ook verantwoordelijk voor de blokbeveiliging.
Omstreeks de jaren '50 verdween dit beroep omdat de meeste overwegen automatisch beveiligd werden.
De meeste baanwachterswoningen zijn inmiddels gesloopt omdat ze te klein zijn, of omdat ze vaak dicht bij het spoor liggen.
Er zijn nog wel enkele exemplaren bewaard.
Klik op de startbutton om alle foto's te bekijken.
