Panzer grenadier division GrossDeutschland


GrossDeutschland was de elite eenheid van de Duitse Wehrmacht.
Het was een eenheid die tijdens de tweede wereldoorlog aan verscheidene belangrijke gevechten deelnam.
Door sommige mensen werd deze elite-eenheid gezien als een divisie van de Waffen SS. Dit was echter niet het geval.
Binnen de Wehrmacht nam Grossdeutschland wel een speciale plaats in.
Zo werd de Grossdeutschland Division net zoals de Panzer Lehr Divsion van beter materiaal voorzien dan andere eenheden binnen de Duitse Wehrmacht. Ook kregen de soldaten van Grossdeutschland vaak sneller aanvullingen en versterkingen wanneer de soldaten daar behoefte aan hadden.
In veel gevallen kregen ze zelfs sneller hun uitrusting en voorraden dan de leden van de Waffen-SS.
Grossdeutschland vocht bij de operaties in het westen in Nederland, Belgie en Frankrijk, maar daarna voornamelijk aan het Oostfront tegen de Russen.
Hieronder een stukje geschiedenis over het ontstaan en de ondergang van dit legeronderdeel...

Het ontstaan
De voorloper van alle eenheden van GrossDeutschland waren de Wachtruppe in Berlijn en het infanterie-trainingsbataljon in Doeberitz; deze werden in 1934 hernoemd in Wachtruppe/Berlin.
In 1937 werd het infantarie-trainingsbataljon in Doeberitz uitgebreid naar een regiment.
De leden van deze eenheid waren te herkennen aan een L op hun schouder als onderscheidingsteken.
Twee jaar later sloot de helft van dit regiment zich in oktober aan bij het nieuw geformeerde infanterie regiment GrossDeutschland.
In dat jaar werd GrossDeutschland omgevormd tot een volledig 4-bataljon infanterie regiment: dit was het begin van de expansie van deze eenheid naar divisie grote.
Het Wachtregiment Berlin voorzag de kern van de nieuwe eenheid; de naam GrossDeutschland werd gekozen omdat de leden uit alle gebieden van Duitsland kwamen.


1939
In september 1939 begon de Tweede Wereldoorlog met een aanval op Polen.
GrossDeutschland werd nog geformeerd en nam geen deel aan deze eerste acties.
Pas nadat de reorganisatie compleet was ging GrossDeutschland naar het front in het westen nadat ze getraind hadden in Grafenwöhr en het Westerwald.

1940
1940 was het jaar van de eerste test in de gevechten voor de GrossDeutschland eenheden, en het regiment verdedigde de hoop van diegene die het hadden geformeerd tot een elite eenheid.
GrossDeutschland had een enorm voordeel gehaald uit de tijd om te trainen voor de aanval op Frankrijk en had zijn eigen ondersteunende eenheden beschikbaar als onafhankelijke legermacht.
De eenheid werd naar het front in Sedan gestuurd en waren een cruciale eenheid in het begin van de aanval op Frankrijk.
GrossDeutschland-eenheden werden aangesloten om te vechten met diversen panzer divisies, maar altijd onder het totale commando van het XIX gemotoriseerde legerkorps dat onder leiding stond van Generaal Heinz Guderian.
In het tweede gedeelte van de veldtocht tegen Frankrijk werd GrossDeutschland toegewezen aan Von Kleist's panzergroep en kon op verzoek worden toegewezen aan andere gevechtstroepen.
Na de val van Frankrijk en het verdrag wat het einde van het conflict betekende werd GrossDeutschland op sterkte gebracht in de Alsace en Bourgondië. Daar trainde het en bereidde zich voor op twee nieuwe operaties: Sealion (de invasie van Engeland)en Felix (de aanval op Gibraltar). Geen van beide operaties werd ten uitvoer gebracht.

1941 Gevormd tot een hechte gevechtseenheid tijdens de Franse campagne was GrossDeutschland in uitstekende conditie begin 1941. Een tweede zwaartransport bataljon werd toegevoegd voor een grotere onafhankelijkheid en mobiliteit. Na 3 maanden van intensieve training in en rond Belfort komt GrossDeutschland in april voor het eerst in actie. Na het verminderen van gevechtacties in Frankrijk werd GrossDeutschland ingezet in de Balkan en Joegoslavië voor transporten, oprukken en garnizoensdiensten. In juni 1941 werd GrossDeutschland toegewezen aan het 2e panzerleger voor Barbarossa; de invasie van Rusland. Beginnend vanuit Brest-Litovsk valt het regiment Rusland binnen; tijdens het oprukken is het toegewezen aan diversen eenheden waar mogelijk, vaak voor het ondersteunen van aanvallen op belangrijke doelen. GrossDeutschland was één van de Duitse eenheden die dichtbij Moskou kwamen. Het vlakbij gelegen Tula ten zuiden van Moskou werd in december ingenomen en bij de Oka rivier, net onder Moskou, werd er in de strenge winter gevochten tegen de Russische tegenaanvallen.

1942
1942 is een jaar van hevige en bittere gevechten aan het Russische front.
De gevechten en vernietigingen rond Moskou hadden hun tot geëist van de soldaten van de Infanterie-Division Grossdeutschland.
Er was nog een deel van de divisie over en de overgebleven soldaten werden op de laatste dag van februari 1942 ontbonden.
Twee bataljons vormden een nieuw Grossdeutschland Regiment uit de versterkingen die kwamen vanuit Neuruppin.
Na een periode aan de frontlinie te hebben gevochten trok het nieuwe Grossdeutschland Regiment naar de Orel.
In april 1942 begon er binnen het GD Regiment steeds meer behoefte te ontstaan aan een gemotoriseerde formatie voor de zomeroffensieven.
Zo konden ze zich sneller en onafhankelijker van andere Duitse troepen bewegen op het slagveld.
Om deze gemotoriseerde formatie te kunnen verkrijgen werd een speciale aankondiging gemaakt de tijdens een regimentsparade aan Rjetschiza werd afgekondigd.
In deze verklaring werd gemeld dat het Grossdeutschland Regiment moest worden uitgebreid tot een divisie. De Infanterie-Division Grossdeutschland zou weer ingesteld worden.
Na de afkondiging in Rjetschiza werd de daad bij het woord gevoegd. Grossdeutschland werd weer een divisie.
Het voormalige GD regiment werd uitgebreid en versterkt daarna kreeg het regiment de naam: 'Infanterie Regiment Grossdeutschland 1'.
De versterkingen die aan divisie Grossdeutschland werden geboden vormden een nieuw regiment namelijk: het 'Infanterie Regiment Grossdeutschland 2'.
Om de sterkte van een complete divisie te bereiken werden nog een pantserbataljon, een bataljon artillerie, een eenheid met Flak luchtdoelartillerie en enkele genietroepen toegevoegd.
Na de reorganisatie werd de Grossdeutschland Division aan het XLVIII. Panzerkorps toegewezen tijdens de opening fasen van Fall Blau, het zomeroffensief aan het Oostfront.
Deze aanval zou uiteindelijk leiden tot de slag bij Stalingrad.
De Grossdeutschland Division nam succesvol deel aan de veldslagen die geleverd werden aan het Oostfront.
Ook de veldslagen die hogerop de Don rivier werden geleverd hadden hun succes voor een groot deel te danken aan de Grossdeutschland Division.
Naast de gevechten bij de Don rivier werd ook de Russische plaats Voronezh door de Duitse troepen veroverd. In augustus werd de Grossdeutschland Division naar de noord-bank van de rivier Donets teruggetrokken en werd daar als mobiele reserve / reactie-eenheid ingezet om de vijand te weerhouden van een verdere aanval.
Nadat Sovjet-soldaten de operatie Uranus hadden ontvouwd kwamen de Duitse troepen aan het Oostfront in een moeilijke positie terecht.
De Grossdeutschland Division nam tijdens een zware winter deel aan de gevechten nabij de plaats Rzhev.
De Duitse soldaten raakten steeds verder uitgeput. Hun bevoorrading werd bemoeilijkt en de Russen leken wel steeds sterker te worden.
De Grossdeutschland Division nam onder Generaloberst (Generaal-overste) Erich von Manstein deel aan de complexe operatie die 'Wintergewitter' genoemd. Wintergewitter was bedoeld om de Duitse troepen in Stalingrad te bevrijden.
Na vele zware gevechten mislukte de operaties deels.

Overzicht 1942
De opdrachten aangaande de reorganisatie benadrukken GrossDeutschland's status als een elite eenheid.
Volgens deze nieuwe orders moesten alle nieuwe rekruten jonge bij voorkeur vrijwilligers zijn die tenminste 1.70 meter groot waren, een perfect zicht zonder bril moesten hebben en geen strafblad mochten hebben.
Verder moesten ze voldoen aan het ideale beeld van de Duitse soldaat. GrossDeutschland ontving het nieuwste en beste materiaal zodra het was vrijgegeven voor gebruik aan het front.
De naam GrossDeutschland was intussen erg bekend geworden en de reputatie trok meer oorlogscorrespondenten en fotografen aan, wat resulteerde in meer degelijke verslaggeving.

1943
De Grossdeutschland Division vocht in de maanden januari en februari van het jaar 1943 met enkele andere Duitse korpsen samen aan het Oostfront.
Samen met het XLVIII. Pantserkorps en het 2de SS Pantserkorps vocht de Grossdeutschland Division mee in de derde slag bij Kharkov.
Ook had de Grossdeutschland Division samen met de 1ste SS Division Leibstandarte Adolf Hitler, de 2de SS Division Das Reich en de 3de SS Division Totenkopf gevochten aan verschillende veldslagen die plaatsvonden aan het Oostfront waaronder de slag bij Kharkov.
Toen Kharkov gevallen was moest van hogerhand de Grossdeutschland Division terugtrekken.
De Grossdeutschland Division werd uitgerust met nieuwe voorraden en nieuwe wapens.
Zo werd de Grossdeutschland Division voorzien van nieuwe tanks van het type Tiger 1. Dit was een uitzonderlijke situatie.
De Panzergrenadier division Grossdeutschland was namelijk de enige Panzergrenadier division met zijn eigen zware tanks geworden.
Daarnaast was GD de enige divisie die voorzien was van eigen Tiger tanks op de Waffen SS pantserdivisies na.
De meeste Tiger tanks vormden in die tijd namelijk zelfstandige tankbataljons of waren ondergebracht bij speciale Waffen SS elite eenheden. Door de toekenning van Tiger tanks aan de Grossdeutschland Division nam deze divisie een unieke plaats in op het slagveld.
Door de aanvulling van Tigertanks in juni 1943 werd de slagkracht van de Grossdeutschland Division aanzienlijk vergroot.
De toevoeging van de tanks zorgde ook voor de naamsverandering.
De Grossdeutschland Division werd voortaan de Panzergrenadier-Division Grossdeutschland genoemd. Deze Panzergrenadier Division had meer bewapende voertuigen dan de meeste andere Duitse pantserdivisies die op dat moment nog aan de strijd deelnamen.
De Panzergrenadier-Division Grossdeutschland werd tijdens gevechten regelmatig sneller van voorraden voorzien dan andere eenheden van de Duitse Wehrmacht. Vanaf 1943 nam de Grossdeutschland Division deel aan enkele belangrijke gevechten aan het Oostfront.
De Panzergrenadier-Division Grossdeutschland werd verbonden aan het 4de Pantserkorps dat onder leiding stond van Generaloberst Hermann Hoth. Ook enkele SS- Pantserkorpsen werden aan de deze twee legers toegevoegd.
Dit waren de Waffen-SS Leibstandarte Adolf Hitler, de SS-Totenkopf Division en de Division Das Reich.
Gezamenlijk vormen zij een sterke macht met een grote slagkracht. In totaal bezat de Duitse aanvalsmacht 50 divisies waarvan 17 pantser en pantsergrenadierdivisies waren.
Van 4 juli 1943 tot 23 augustus 1943 werd de 'Operatie Citadel' door de Duitsers uitgevoerd. Deze aanval moest de Russische aanvalsspits bij de plaats Koersk stoppen. De gecombineerde Duitse divisies werden versterkt met extra Tiger en Panther tanks (uitvoering D).
De Panther tanks werden geplaatst onder de divisie Grossdeutschland. Daarnaast werden ook nog speciale Elefant tanks ingezet die aan de voorkant een dikke bepantsering hadden.
Deze Elefant tanks zagen tijdens deze aanval vrijwel voor het eerst het slagveld. De Duitsers hadden zich wat betreft de uitrusting goed voorbereid op de aanval.
Er was alleen één probleem. Veel van het 'nieuwe materiaal' was nog niet echt goed getest op de omstandigheden die heersten op het slagveld. Er was simpelweg te weinig tijd om de tanks voldoende te testen.
Operatie Citadel was een vrij simpel aanvalsplan. Koersk vormde de aanvalsspits van de Russische legermacht en moest worden vernietigd.
Het probleem was alleen dat de Russen ook wisten dat de Duitsers waarschijnlijk plannen zouden maken om hun aanvalspits te doen stoppen. Een simpele blik op de kaart was voldoende om in te schatten waar de aanval waarschijnlijk zou plaatsvinden.
Hierdoor hadden de Duitsers nauwelijks een verassingselement in hun operatie.
Toch hadden de Duitsers een behoorlijke kans om de aanval op Koersk goed af te ronden, ze hadden immers een grote legermacht ingezet.
In de praktijk bleek de aanval moeizamer te verlopen voor de Duitsers dan van tevoren werd aangenomen. De Duitse divisies probeerden de zuidelijke flank van de Russische aanvalspits te doorboren. De gevechten die daar onstonden waren bijzonder hevig.
Veel van de eerste series nieuwe Duitse Panther tanks bleken last te hebben van mechanische problemen. Een aantal van deze tanks werd geteisterd door motorbrandens. De Grossdeutschland Division bleef ondanks deze problemen aan de strijd deelnemen en vocht door totdat ze door de Russische soldaten op 18 juli 1943 werden teruggedrongen naar Tomarovka.
Tot de slag bij Koersk had het Duitse leger nog nooit een groot offensief verloren. De slag bij Koersk bleek een ommekeer op het slagveld aan het Oostfront te zijn.

Overzicht 1943
In 1943 werd de groeiende sterkte van de geallieerden op vele fronten gevoeld.
Het versterkte Russische leger had niet alleen voordeel van grote voorraden munitie en uitrusting, maar ook van niet onderbroken bevoorradingslijnen van de fabrieken uit de Oeral, buiten het bereik van de Duitse bommenwerpers.
Met een reusachtige voorraad manschappen waren de Russische eenheden in staat om verwoeste eenheden te herbouwen en nieuwe te creëren.
Een serieus probleem was dat de nieuwere Russische tanks en vliegtuigen beter van kwaliteit waren dan hun voorgangers en dat de Duitse lucht en grond troepen onder druk werden gezet om deze nieuwe wapens te bedwingen.
Een nieuw front werd geopend in Italië nadat 500.000 manschappen waren verloren in Afrika, deze manschappen werden pijnlijk gemist in de latere verdedigende gevechten in 1944 en 1945.
Duitslands bondgenoten (Hongarije, Roemenië en Italië) lieten het Triepartiete Verbond voor wat het was en trokken hun troepen terug van het slagveld.
1943 zal het jaar worden van de eerste grote crisis.
GrossDeutschland kreeg minder rust dan in 1942, maar kregen wel versterking door de eerder genoemde toevoeging van en Tiger tank eenheid en meer panzereenheden.
De condities verslechterden en het jaar eindigde met weinig hoop op vooruitgang in de militaire situatie.

1944
Ondanks het feit dat de Grossdeutschland Division steeds verder werd teruggedrongen bleef het doorvechten tegen de Russische vijand.
De Grossdeutschland Division vocht in januari van 1944 rond het gebied van Krivoi-Rog. Hiermee ging de divisie door totdat ze werd verplaatst naar het westen om tot rust te komen en nieuwe krachten op te doen. De Grossdeutschland Division was daar, na alle zware veldslagen die ze had geleverd op haar terugtocht, wel aan toe.
De verliezen die de divisie had gelden zorgden er voor dat er weer nieuwe versterkingen nodig waren. Het 26ste Pantser Regiment uitgerust met Panther tanks werd samengevoegd met het Pantser Regiment Grossdeutschland. Het 1ste Grossdeutschland Bataljon werd overgeplaatst naar Frankrijk om daar op nieuwe krachten te komen en te trainen met de nieuwe tanks.
De Grossdeutschland Division werd dus opgesplitst en bevond zich nu zowel in het oosten als in het westen.
Deze scheiding zou blijven tot de geallieerde invasie van D-Day op Normandië zou plaatsvinden.
Een groot deel van 1944 fungeerde de Grossdeutschland Division als een mobiele legermacht die overal werd ingezet waar versterkingen nodig waren voor de Duitse troepen. De Grossdeutschland Division werd zo van crisispunt naar crisispunt gezonden om daar te proberen het tij voor de Duitse troepen te keren.
Zo werd een deel van de Grossdeutschland Division eind januari 1944 ingezet om de Duitse troepen rond Cherkassy te behoeden voor een nederlaag. Een ander deel van de divisie was op dat moment verwikkeld in zware gevechten van de Dniester tot het Noorden van Bessarabia.
De winter van Rusland zorgde voor veel moeilijkheden bij de Duitse troepen. De vorst zorgde voor bevriezingsverschijnselen zowel bij de soldaten als bij de motoronderdelen van de tanks en andere voertuigen.
Hierdoor zaten de Duitse troepen regelmatig vast en konden ze niet worden bevoorraad.
De reparatieeenheden hadden hun handen vol aan reparatiewerkzaamheden die hoe langer hoe onprofessioneler werden uitgevoerd. Door het gebrek aan nieuwe onderdelen moesten monteurs erg vindingrijk zijn om de voertuigen weer aan de praat te krijgen.
Tot november 1944 had de Grossdeutschland Division zijn naam als Panzergrenadier Division behouden. Vanaf november werden enkele eenheden, die onder Grossdeutschland vielen, uitgebreid totdat ze de omvang van een divisie bereikten.
Naast deze uitbereiding werd het Panzerkorps Grossdeutschland gevormd.
De vorm van de Grossdeutschland Division veranderde door de verliezen en de versterkingen voortdurend. Het korps werd opgedeeld in twee grote divisies. Dit werden de standaard Grossdeutschland Division en de Brandenburg Division die sterk verbonden was met de Grossdeutschland Division. Beide divisies werden ingezet om de Duitse gebieden te verdedigen.
Deze verdediging was echter zeer complex. De Duitse troepen waren in de meeste gevechten ruim in de minderheid en daarnaast waren ze al sterk uitgeput door de gevechten die de troepen eerder hadden geleverd.
Het materiaal van de Duitsers was in de meeste gevallen beschadigd en had meerdere 'reparaties' ondergaan.
Toch wisten deze gehavende panzereenheden zware verliezen aan vijandlijke tanks en troepen toe te brengen.
De laatste reserves werden in de strijd gezet.

Overzicht 1944

1944 werd het jaar met de zwaarste gevechten in de zuidelijke en noordelijke sectors van het Oostfront.
In januari 1944 neemt Generaal-luitenant Hasso von Manteuffel het bevel over.
De manschappen krijgen maar een paar weken rust, vaak maar een paar dagen per keer, meer was er niet haalbaar voor de divisie.
Veel andere divisies werden uit de linies gehaald en naar huis of Frankrijk gestuurd om opnieuw uitgerust te worden, maar GrossDeutschland was niet zo fortuinlijk; een nadeel van een elite eenheid waarvan verwacht werd het onmogelijke te doen bij iedere gelegenheid.
GrossDeutschland werd herhaaldelijk ingezet bij kritieke gevechten en bij zwakke punten in de linies.
De eenheid verdiende de bijnaam Feuer-Wehr om zijn inspanningen om de kritieke militaire situaties te redden.
Moed alleen kon de overweldigende Russische superioriteit in manschappen en materiaal niet compenseren.
Grote gedeelte van veroverde gebieden werden heringenomen door de Russen en uiteindelijk werd Duitsland bedreigd.
Alle zustereenheden van de divisie, origineel bedoeld als reserve of om te dienen in noodsituaties als vervangende eenheden, werden getraind en bevoorraad als volledige gevechtseenheden.
Ze werden onafhankelijk en waar nodig in kritische situaties ingezet.
Ook deze droegen de witte Stahlhelm als hun eenheid insigne om hun relatie met Panzer Grenadiers Division GrossDeutschland aan te geven.
Tegen het einde van het jaar zullen delen van Duitsland ingenomen zijn door de vijand.

1945
De gevechten in Oost-Europa werden vooral bepaald door de Russen.
De Russen kregen steeds meer zelfvertrouwen door de veldslagen die ze wonnen.
Hun moderne T-34 tank kon veel beter tegen de weersinvloeden, de modder en moerassige ondergrond die was ontstaan door de dooi na de winter.
De klappen die ze aan de Duitse legereenheden toebrachten logen er niet om.
Tegen maart 1945 was de Panzergrenadier Division Grossdeutschland zo ver ingekrompen dat er nog maar 4.000 soldaten over waren.
Deze manschappen wisten doormiddel van een veerboot te ontsnappen aan de aanval die de Russen hadden gelanceerd op het bruggenhoofd van het Oost-Pruisische Memel.
De veerboot bracht de Duitse manschappen aan land bij Pillau. In Pillau aangekomen werden de troepen opnieuw in de strijd ingezet.
In april 1945 werd de Grossdeutschland Division vrijwel compleet verslagen rond Pillau en daardoor stopte de divisie met bestaan. De exacte datum waarop dit gebeurde was 25 april 1945. Slechts een paar honderd soldaten van de Grossdeutschland Division wisten te ontsnappen naar Schleswig-Holstein. In Schleswig-Holstein aangekomen gaven ze zich over aan de Britse troepen.
De troepen die in Pillau waren achtergebleven werden gedwongen zich aan de Russen over te geven. De Russen plaatsen de Duitse soldaten in werkkampen, de zogenaamde Gulags, waar ze zwaar en gevaarlijk werk moesten verrichten.
In veel gevallen overleden de soldaten die daar tewerk werden gesteld.
In het begin van 1945 was echter nog de Panzergrenadier Division Kurmark opgericht uit de restanten van de Grossdeutschland Division.
Deze divisie vocht door tot het einde van de tweede wereldoorlog. Zowel de soldaten van de Brandenburg divisie en de Kurmark divisie vielen onder Grossdeutschland en waren bevoegd de insignes van deze divisie door te dragen.
Hierdoor vochten onderdelen van de Grossdeutschland Division officieel dus nog door tot het einde van de tweede wereldoorlog terwijl de belangrijkste troepen van Grossdeutschland verslagen waren.

Overzicht 1945
Aan het begin van het laatste jaar van de oorlog zijn de Korpsstaf en de korpstroepen van GrossDeutschland allemaal in oost Pruisen en de Panzer Grenadiers Division Brandenburg is ook onderweg naar dit gebied.
De twee Führer brigades vechten aan het westerse front.
Panzerkorps GrossDeutschland en zijn gerelateerde eenheden worden van gevecht naar gevecht gestuurd.
Brandenburg werd gescheiden van de rest van GrossDeutschland en kwam niet meer thuis.
Zelfs de meest toegewijde eenheden konden niet meer op tegen de kracht van de vijand en het gemis van Luftwaffe luchtondersteuning was een andere kritische factor in de strijd.
Het gebrek aan vervanging, brandstof en bevoorrading, en de capitulatie van Duitslands bondgenoten zorgde ervoor dat de Duitsers alleen stonden.
Begin mei 1945 eindigd de oorlog; het duizendjarige Reich sterft na 12 jaar en laat Duitsland in puin en as achter...